INFOMAX.MK

Германија е соочена со нов политички потрес откако крајнодесничарската и проруска Алтернатива за Германија (AfD) освои околу 44 отсто од гласовите на покраинските избори во Саксонија-Анхалт. Партијата ја победи Христијанско-демократската унија (CDU) со разлика од околу 27 процентни поени, а резултатот повторно го отвори прашањето дали досегашната политика на останатите партии – да не соработуваат со AfD – може да опстане.

Доколку успее да формира покраинска влада, AfD би добила значајни надлежности во области како образованието, културата и внатрешната безбедност.

Што ветува AfD?

Програмата на AfD содржи низа радикални предлози кои би претставувале голем пресврт во германската политика. Меѓу нив се:

напуштање на еврозоната и укинување на еврото;
затворање на германските граници и излегување од Шенгенскиот простор;
воведување настава по руски јазик со наставници на кои рускиот им е мајчин јазик;
политика на „ремиграција“, со повеќе депортации и построги услови за стекнување германско државјанство;
значително намалување на финансирањето на јавниот радиодифузен сервис;
забрана на знамињата со виножито во училиштата и задолжително пеење на германската химна;
повторно воведување можност за домашно образование;
запирање на изградбата на нови ветерни паркови;
промена на покраинскиот слоган од „Мисли модерно“ во „Мисли германски“.

Политика кон Русија и Украина

Победата на AfD предизвика загриженост и во контекст на германската поддршка за Украина.

Партијата отворено се спротивставува на испраќањето оружје и воена помош за Киев и се залага за брзо завршување на војната преку прекин на воената поддршка. Критичарите предупредуваат дека таквата политика би можела да ја стави Украина под притисок да прифати територијални отстапки. AfD исто така бара укинување на посебниот статус на украинските бегалци во Германија и прекин на социјалната помош што ја добиваат.

Сепак, покраинската влада нема директна контрола врз германската надворешна политика. Одлуките за односите со Русија и воената и финансиската помош за Украина се во надлежност на федералната влада во Берлин. И покрај тоа, силниот резултат на AfD покажува дека ставовите кон Русија, Украина и миграцијата стануваат сè повлијателни во германската внатрешна политика.

Може ли AfD да формира влада?

И покрај убедливата победа, AfD нема апсолутно мнозинство во покраинскиот парламент. За да формира влада, ќе ѝ биде потребен коалициски партнер или поддршка за малцинска влада. Главниот кандидат на партијата во Саксонија-Анхалт, Улрих Зигмунд, пред изборите најави дека ќе се кандидира за покраински премиер само доколку AfD обезбеди апсолутно мнозинство.

Останатите партии досега ја исклучуваа можноста за официјална соработка со AfD. Сепак, малата популистичка партија BSW, која едвај го помина изборниот праг од пет отсто, остави простор за можна неформална соработка. Зигмунд најави дека во следните недели ќе разговара со останатите партии и ќе се обиде да го тестира досегашниот „заштитен ѕид“ – политиката според која традиционалните партии одбиваат соработка со AfD.

Доколку не успее да обезбеди мнозинство, тој предложи нови избори, за што е потребно двотретинско мнозинство во покраинскиот парламент.

„Заштитниот ѕид“ под нов притисок

Резултатот во Саксонија-Анхалт дополнително ја разниша стратегијата на германските партии да ја држат AfD подалеку од власта. AfD веќе еднаш освои најмногу гласови на покраински избори – во Тирингија во 2024 година. Тогаш, сепак, резултатот беше послаб и останатите партии успеаја да формираат широка коалиција.

Сега разликата меѓу AfD и CDU е толку голема што формирањето слична коалиција би било многу потешко. Покраинскиот премиер Свен Шулце призна дека неговата партија нема доволно политички легитимитет за повторно да се обиде со такво решение.

За канцеларот Фридрих Мерц, изборниот резултат е сериозен политички удар. Незадоволството од економската состојба, високите трошоци за енергија и животниот стандард се посочуваат како едни од факторите што ги мотивирале гласачите.

AfD со големи амбиции и на федерално ниво

Копретседателката на AfD, Алис Вајдел, по изборите изјави дека целта на партијата е на следните федерални избори во 2029 година да освои дури 40 отсто од гласовите. Според актуелните истражувања на јавното мислење наведени во извештајот, AfD веќе е на прво место на федерално ниво, со околу 28 отсто поддршка.

Тоа значи дека изборите во Саксонија-Анхалт не се само покраински успех за AfD, туку и важен сигнал за иднината на германската политика.

Следуваат избори во Берлин и Мекленбург-Западна Померанија

Следниот тест за германските партии ќе биде на 20 септември, кога гласачите ќе излезат на избори во Берлин и во Мекленбург-Западна Померанија. Во Мекленбург-Западна Померанија AfD има мала предност пред Социјалдемократската партија (SPD), но се проценува дека тешко би можела да освои апсолутно мнозинство.

Во Берлин, пак, борбата е неизвесна, со CDU, Левицата и AfD во релативно израмнета позиција. Дури и ако CDU успее да го задржи првото место, формирањето стабилна коалиција би можело да биде голем предизвик – што би значело уште еден политички проблем за Мерц и неговата владејачка коалиција.