INFOMAX.MK

Бугарија подготвува нови правила со кои треба да се заостри контролата врз пазарот на брзи и потрошувачки кредити, со цел да се спречат прекумерната задолженост и нетранспарентните практики кон граѓаните.

Владата на 27 август го одобри предлог-законот за потрошувачки кредит, кој сè уште треба да помине низ парламентарна процедура. Со него се воведуваат построги правила за одобрување и рекламирање кредити, како и нови услови за услугите „купи сега, плати подоцна“.

Една од најзначајните предложени мерки е забраната за непобарани кредити. Кредитните компании нема да смеат да испраќаат однапред одобрени кредитни картички доколку клиентот не ги побарал. Ќе биде ограничено и едностраното зголемување на лимитите на кредитни картички и дозволеното пречекорување без претходно барање и изречна согласност од корисникот.

Предлог-законот предвидува и забрана за однапред означени полиња во формуларите, преку кои корисникот би можел без знаење да се согласи со дополнителни услуги.

Построга проверка пред одобрување кредит

Кредиторите ќе имаат поголема одговорност при проценката на кредитоспособноста на клиентите. Пред да одобрат заем, ќе треба да ја проценат финансиската состојба на потрошувачот.

Целта е да се намали ризикот луѓе кои веќе имаат финансиски проблеми да земаат нови кредити за да ги отплаќаат старите.

Правилата се особено важни за брзите кредити, каде што рекламите често ветуваат пари „за пет минути“, „без доказ за приход“ или „со моментално одобрување“.

Контрола и на автоматските одлуки

Новите правила се однесуваат и на онлајн кредитите каде што одлуката за одобрување често ја носат автоматизирани системи.

Доколку кредитоспособноста се проценува со автоматизирана обработка на податоци, клиентот треба да биде информиран за тоа. Во одредени случаи ќе има можност и за човечка интервенција и повторно разгледување на одлуката.

Построги правила за рекламирање

Предлог-законот предвидува и построги правила за рекламите на потрошувачки кредити.

Рекламните пораки треба да бидат јасни и да не го доведуваат потрошувачот во заблуда. Ќе има ограничувања за пораки кои создаваат впечаток дека кредитот автоматски ќе ја подобри финансиската состојба на клиентот.

На тој начин властите сакаат да го ограничат претставувањето на кредитите како „лесни пари“, наместо како финансиска обврска која треба да се врати.

„0 проценти камата“ не значи дека кредитот е бесплатен

Новите правила предвидуваат и поголема транспарентност околу реалната цена на кредитите.

Клиентите треба да добијат доволно информации за да можат да ги споредат понудите и да ги видат вкупните трошоци, а не само висината на месечната рата или рекламата за „ниска“ или „нула камата“.

Практично, при изборот на кредит, прашањето нема да биде само „Колку ќе плаќам месечно?“, туку и „Колку ќе вратам вкупно?“

И „Купи сега, плати подоцна“ под регулација

Новите правила ќе опфатат и дел од услугите „купи сега, плати подоцна“ (BNPL), кои стануваат сè попопуларни при купување телефони, електроника и други производи на рати.

За одредени вакви производи ќе важат правила за информирање на клиентите за условите, трошоците и нивните обврски.

КЗП со поголема улога

Комисијата за заштита на потрошувачите (КЗП) треба да добие поголема улога во надзорот на пазарот.

Предвидено е да се водат регистри на кредитори и кредитни посредници, а КЗП да им обезбедува совети и на граѓаните кои имаат проблеми со исполнувањето на своите финансиски обврски.

Предлог-законот е дел од усогласувањето на бугарското законодавство со европската Директива (ЕУ) 2023/2225.

Сепак, законот сè уште не е усвоен. Пред него претстои парламентарна процедура, а предложените одредби можат да бидат изменети.

Доколку биде усвоен, новата регулатива би можела значително да го промени начинот на кој се нудат, рекламираат и одобруваат брзите и потрошувачките кредити во Бугарија.