Сивата економија ја чини Македонија стотици милиони евра годишно!

Сивата економија продолжува да биде еден од најголемите структурни проблеми на македонското стопанство, а државата секоја година губи стотици милиони евра поради непријавен труд, исплаќање дел од платите „на рака“ и избегнување на даночните и придонесните обврски.

Анализите покажуваат дека неформалното работење е присутно во повеќе сектори, особено во дејностите во кои доминираат готовинските плаќања, сезонските ангажмани и малите бизниси. Покрај целосно непријавените работници, значаен проблем претставуваат и вработените што формално се пријавени на пониска плата, додека остатокот од заработката го добиваат во готовина.

Со ваквата практика директно се намалуваат приходите од персоналниот данок и придонесите за пензиско и здравствено осигурување. Последиците, сепак, не ги чувствува само државниот буџет. Работниците што се дел од неформалната економија остануваат без целосна социјална заштита, со пониска основа за пензија и со ограничени можности за остварување на своите работнички права.

Сивата економија создава и нелојална конкуренција. Компаниите што ги пријавуваат сите вработени и редовно ги плаќаат даноците се наоѓаат во понеповолна положба во однос на субјектите што избегнуваат дел од законските обврски. На тој начин, почитувањето на прописите станува дополнителен трошок за совесните компании, наместо стандард што важи за сите учесници на пазарот.

Иако официјалната статистика во изминатите години бележеше подобрување на одредени показатели на пазарот на трудот, најновите анализи предупредуваат на повторен раст на бројот на неформално ангажирани лица. Како главни слабости се посочуваат недоволниот инспекциски надзор, ограничените институционални капацитети и ниската веројатност за откривање и санкционирање на прекршителите.

За намалување на сивата економија се потребни почести и подобро насочени контроли, поврзување на податоците од институциите, поттикнување на безготовинските плаќања и создавање услови во кои доброволното почитување на даночните правила ќе биде поисплатливо од нивното избегнување.

Без посериозни реформи, државата ќе продолжи да губи значителни приходи што би можеле да се користат за здравството, образованието, инфраструктурата и социјалната заштита, додека илјадници работници ќе останат надвор од целосната правна и социјална сигурност.

Share on Facebook

Tweet

Follow us

Save