НАТО се подготвува за тежок самит, Трамп врши притисок да се троши повеќе

Лидерите на НАТО ќе се соберат во Анкара во вторник по турбулентни шест месеци, надевајќи се – во случајот со другите 31 членка на алијансата – да го смират непредвидливиот Доналд Трамп, додека Вашингтон продолжува да врши притисок врз своите сојузници да ги зголемат трошоците за одбрана.

Во понеделникот, Марк Руте, генералниот секретар на НАТО, ги повика сојузниците да презентираат „јасни, конкретни и веродостојни планови“ за да ги постигнат целите за трошоци на организацијата. „Претседателот Трамп целосно очекува сите сојузници веднаш да се зафатат и да тргнат на патот до 5% и тоа да го направат итно“, рече тој.

Членовите на НАТО ќе откријат десетици милијарди долари во нови договори за оружје на индустрискиот форум на маргините на самитот, додека се обидуваат да му покажат на Трамп дека ги исполнуваат ветувањата за трошоци за одбрана.

Се очекува на дводневниот самит во турската престолнина да се постигне согласност дека сојузниците ќе издвојат во голема мера симболични 70 милијарди евра воена помош за Украина оваа и следната година, иако ова во голема мера ги одразува веќе преземените обврски кон земја која нема пат кон членство во НАТО.

Европските членки и Канада ветија дека ќе ги зголемат трошоците за одбрана на 5% од нивниот бруто домашен производ – 3,5% директно и 1,5% за патишта, мостови и пристаништа за да се олесни движењето на трупите.

Во петокот, Трамп објави графика на својата платформа Truth Social на која се прикажани буџетите за одбрана на членките на НАТО, споредувајќи го огромниот трошок на САД од 999 милиијарди долари со помали бројки од европските држави, вклучувајќи ги Велика Британија и Франција (90 и 66).

Во претставувањето на графиката, тој напиша: „Смешно е САД да продолжат по овој едностран пат кога односот не е реципрочен“.

Самитот на НАТО се одржува во главниот град на Турција, Анкара (Фото: Ројтерс)
Од почетокот на оваа година, кога се закани дека ќе ја преземе контролата врз Гренланд од членката на НАТО Данска, Трамп продолжи да ги затегнува односите со сојузниците на САД. Тој не се консултираше со европските лидери пред САД и Израел да го започнат својот економски катастрофален напад врз Иран, а потоа се пожали кога не им дозволија на американските авиони да го бомбардираат Иран од нивна територија.

Имаше расправии со Велика Британија, кога Кир Стармер одби целосно да учествува во бомбардирањето на Иран, и со Италијанката Џорџа Мелони, која бизарно ја обвини во понеделникот дека е опседната со него. Односите се тешки и со Канаѓанецот Марк Карни откако Трамп ја изрази идејата САД да го преземат својот северен сосед.

САД, исто така, планираат да го намалат бројот на војници и материјална опрема што ја доделуваат на Европа во случај на војна со Русија, намалувајќи го бројот на авиони „Ф-15“ и „Ф-16“ за една третина. Минатиот месец, Пит Хегсет, секретарот за одбрана на САД, изјави дека ќе одржи понатамошен преглед, разгледувајќи ги моменталните американски сили во Европа и заканувајќи се дека ќе го намали бројот најмногу во земјите што трошат најмалку.

Се очекува Трамп да донесе 1.400 луѓе со себе во Турција, вклучувајќи ги и оние одговорни за враќање на неговиот отпад од тоалет – стандарден протокол за да се спречат други земји да го анализираат материјалот за разузнавање за неговото здравје. Тоа што САД доаѓаат во голем број се смета за олеснување, со оглед на тоа што Трамп понекогаш флертуваше со идејата за напуштање на НАТО, вклучително и на самитот во 2018 година.

Сепак, имаше извонреден напор зад сцената за заштита од Трамп што и да се случи во Анкара.

Но, дипломатите велат дека на Европа ќе ѝ бидат потребни 5-10 години за да развие нови производствени линии, оставајќи опасен временски период пред Европа да може да го зголеми сопственото производство на одбрана, додека САД се чини дека се желни порано да повлечат војници и други капацитети.

Околу 20 земји чекаат на ред за испораки на ракети „Патриот“, а проценката на Центарот за стратешки и меѓународни студии вели дека на САД би можеле да им бидат потребни 42 месеци за да ги надополнат само сопствените залихи на ракети, кои беа проценети на 2.330 пред војната со Иран и за време на кои САД потрошија околу половина.

„Постои конкуренција кога имате ограничена количина од нешто, некој го добива, а некој не“, рече Фил Гордон, поранешен советник за национална безбедност на поранешната потпретседателка на САД, Камала Харис, кој забележа дека администрацијата на Бајден била принудена да ги одложи испораките на оружје до сојузниците поради војната во Украина.

На самитот на НАТО, рече тој, „лидерите ќе сакаат да нагласат зошто се најважни, но исто така ќе бидат свесни дека не можат многу да направат во врска со тоа“.

Кога станува збор за откажаните планови за испорака на ракети „Томахавк“ во Германија, на пример, „САД испукаа 1.000 „Томахавк“ во Иран, па како да не е дека не ѝ даваат приоритет [на Германија], тие не постојат“, рече тој. „Вистинскиот заклучок од ова е дека Европејците ќе мора да бидат понезависни и да се потпираат на другите“.

Генералот Алексус Гринкевич, висок командант на САД и НАТО во Европа, минатата недела објави дека европските сојузници „во голема мера ги пополниле празнините“ што би останале од намалувањето на американските трупи во војна. Иако значителен, напорот на Европа не е сличен, особено затоа што нема бомбардери со долг дострел, иако крстосувачките ракети може да бидат алтернатива.

Индикација за нивото на хемија меѓу лидерите може да се заклучи од агендата на Трамп во Турција. Освен што ќе присуствува на еден состанок на лидерите на НАТО во среда и вечера на самитот во претседателската палата на Реџеп Таип Ердоган претходната вечер, неговите единствени други потврдени билатерални средби се со сирискиот претседател Ахмед ал-Шара – воен лидер кого го почитува – и украинскиот Володимир Зеленски.

Share on Facebook

Tweet

Follow us

Save